جانشین پیامبر اسلام (ص) ـ برتری امام علی (ع)

مناظره هشام بن‌حكم باضرار ابن منبي (استاد مذهب جبر)
روزی ضرار بن ضبی كه از علمای بزرگ اهل تسنّن و رئیس مذهب جبر بود نزد یحیی بن خالد وزیر هارون الرّشید آمد، و پس از گفتاری گفت: «من برای بحث و مناظره آماده هستم، هر كس را بخواهی بگو برای بحث حاضر گردد.» 
یحیی: آیا آماده‌ای با «ركن شیعه» مناظره كنی؟ 
ضرار: آری، با هر شخصی آماده مناظره هستم. 
یحیی برای هشام بن حكم (شاگرد برجسته امام صادق ـ علیه السّلام ـ پیام فرستاد، هشام حاضر شد، و مجلس بحث و مناظره به ترتیب زیر، شروع گردید: 
هشام: در مسئله امامت، آیا شایستگی شخصی برای مقام رهبری، از ظاهر فهمیده می‌شود یا از باطن؟ 
ضرار: ما از ظاهر می‌فهمیم، زیرا درك باطن اشخاص جز از راه وحی، میسّر نیست. 
هشام: درست‌گفتی، اكنون به من بگو بدانم در مورد ابوبكر و علی بن ابیطالب ـ علیه السّلام ـ ، كدام‌یك در ظاهر، با شمشیر از حریم رسول خدا ـ صلّی الله علیه و آله ـ دفاع می‌كرد، و با ایثار و فداكاری به میدان‌ها می‌رفت و دشمنان كینه‌توز پیامبر ـ صلّی الله علیه و آله ـ را به خاك هلاكت می‌افكند، و نقش بسیار در پیروزی مسلمانان در جنگها داشت؟ 
ضرار: علی ـ علیه السّلام ـ جهاد بیشتر داشت، ولی از لحاظ معنوی (باطن) ابوبكر داری مقام ارجمندتری بود 
هشام: این سخنی كه گفتی از امور باطنی است، ولی ما هم اكنون به اقرار خودت، در امور ظاهری گفتگو می‌كنیم، تو اكنون با اعتراف به برتری علی ـ علیه السّلام ـ در مسئله جهاد، ضمناً شایستگی علی ـ علیه السّلام ـ را برای مقام رهبری، در ظاهر، اقرار نمودی. 
ضرار: از نظر ظاهر، آری. 
هشام: هرگاه ظاهرنیك با باطن نیك هماهنگ شد، آیا چنین چیزی بیان‌گر قاطع برای برتری صاحبش نخواهد بود؟ 
ضرار: قطعاً بیان‌گر برتری صاحبش خواهد شد. 
هشام: آیا می‌دانی كه (مطابق احادیث مسلّم و مورد قبول همه گروه‌های اسلام) پیامبر ـ صلّی الله علیه و آله ـ به علی ـ علیه السّلام ـ فرمود: اَنْتَ مِنّیِ بِمَنْزِلَهِ هاروُنَ مِن مُوسی اِلاّ اَنَّهُ لاَنبِیَّ بَعْدی: «نسبت تو به من همانند نسبت هارون (برادر و وصیّ موسی) به موسی ـ علیه السّلام ـ است، با این فرق كه بعد از من پیامبری نیست». 
ضرار: این حدیث را قبول دارم (با توجّه به این‌كه ضرار گفته بود حقّانیّت باطن به وسیله وحی الهی شناخته می‌شود، و سخن پیامبر ـ صلّی الله علیه و آله ـ از وحی سرچشمه می‌گیرد). 
هشام: آیا صحیح است كه پیامبر ـ صلّی الله علیه و آله ـ علی ـ علیه السّلام ـ را این‌گونه تعریف كند، مگر در هنگامی كه علی ـ علیه السّلام ـ در باطن، نزد پیامبر ـ صلّی الله علیه و آله ـ لیاقت چنین تعریفی داشته باشد؟ 
ضرار: «نه، صحیح نیست مگر در وقتی كه علی ـ علیه السّلام ـ در باطن دارای لیاقت آن تعریف باشد.» 
هشام: بنابراین، با این بیان به اعتراف خودت، علی ـ علیه السّلام ـ در ظاهر و باطن، برتری دارد و از این رو او به مقام امامت و رهبری امّت از دیگران شایسته‌تر می‌باشد(1)

منبع:
(1) -رک: فصول المختاره، سیّد مرتضی، ج 1، ص 9، نشر مكتبه الداوری؛ قاموس الرّجال، ج 9، ص 342، (به‌طور اقتباس و توضیح).