خورشید

 است- شكل می گيرد وازآن به بعد است كه انشعاب هايی نيز ميان شيعيان- بامفهوم عام اين واژه

 رخ می نمايد وشاخه های عمده شيعه يكی پس ازديگری دست به كار فعاليت سياسی،اجتمایی،

کلامی و فكری می شوند ؛که درنهایت جنبشهايی سیاسی سامان می دهند كه در كتابهای الفرق و

تاريخ فرق اسلامی و شيعی به طور مفصل وجداگانه درمورد هركدام از اين گروه ها وخط مشی

 آنها توضيح داده شده وازحوصله ای بحث خارج است.

    پس به طورکلی می توان گفت ماجرای كربلا در روزهای نخستين سال61ق به اين جريان

فكری قوام،اعتبار وديرپايی بخشيد تا آنجا كه برخی ازنويسندگان اساساً پيدايش شيعه رابه

 اين حادثه پيوند زده اند.البته این که ماجرای كربلا در كوتاه مدت،به ظاهر شكست شيعه

در صحنه ی فرهنگی ،عقیدتی وسياسی تصور می شد یک واقعیت بود زیرا

باشهادت امام حسین(ع) ویاران باوفاوبرادران گرامی خود؛همه چیز پايان یافته

 تلقی می گرديدو بهترین شاهد این نظربررسی وتحليل محتوای سخنان و رهنمودهای

 باقی مانده از امام چهارم امام زين العابدين(ع)که نشان می دهد آن امام همام بسان

 پيامبری تازه مبعوث شده است واصلاح بنيادی ترين ساختار فكری مردم،يعنی

انديشه ی توحيد ونبوت را در اولويت فعاليت تبليغی خود قرار داده است.([1])درجملات

 امام حسین(ع)هم بیان شده که من برای احیای سنت جدم وپدرم قیام کردم.این مطلب

درست است که بعداز ماجرای كربلا فرقه های مختلف شيعی یکی پس ازدیگری ظهور

کردندبه گونه ای که در مدت حدود دو قرن تا سال260هجری قمری ده ها فرقه ی شيعی

باابعادسیاسی وفرهنگی خاص خودوتفاوت درگرایش هااعلام موجوديت كردند.([2])

 يكی ازعاملهای بسيارمهم وتعيين كننده ی پيدايش اين فرقه ها؛ شرايط تقيه و

عدم آزادی عمل ائمه طاهرين(ع) برای‌ تبليغ وتبيين ديدگاهها،حتی برای ياران خاص

خود بود تا آنجا كه حتی دربارۀ علم امام در زمان حيات ائمه(ع) ديدگاههای متفاوت و

يامتعارض پديد آمد.

[1] -«صحيفه كامل سجاديه» برای اطلاع از مضامين دعاها

[2] - فیاض، تاریخ الاسلامیه،ص47