اعتراض ابن تیمیه به وصیت حضرت زهرا(س) برای دفن شبانه
پرسش : آیا اعتراض ابن تیمیه به وصیت حضرت زهرا(سلام الله علیها) برای دفن شبانه صحیح است؟
پاسخ اجمالی: حضرت زهرا(س) به جهت مبارزه سیاسى با دستگاه حاکم و مطّلع کردن مردم از عدم مشروعیّت خلافت و بى عدالتى آنان، دست به چنین وصیتى زده است. حضرت با این وصیت نخواست تا آنان با حضور خودشان به مردم چنین وانمود کنند که ما خلیفه به حقّ مسلمین هستیم و با اهل بیت پیامبر(ص) مشکلى نداریم. ضمن اینکه نماز هر کس بر جنازه شخصى منشأ خیر زاید نخواهد بود؛ خصوصا حضرت زهرا (س) که مطابق آیه تطهیر و برخى از احادیث، معصومه بوده و از هر نوع اشتباه و خطا مصون است.
پاسخ تفصیلی: ابن تیمیه مى گوید: « ... آنچه را که حلّى نقل کرده که فاطمه وصیّت کرد تا او را شبانه دفن کنند و هیچ کس بر او نمازنگزارد، این مطلب را کسى از فاطمه حکایت نمى کند و به آن جز فرد جاهل احتجاج نمى نماید، او به فاطمه مطلبى را نسبت مى دهد که لایق آن نیست، و این مطلب اگر صحیح باشد، به گناهبخشیده شده سزاوارتر است تا سعى مشکور؛ زیرا نمازمیت خواندن مسلمان بر دیگرى خیر زایدى است که به او مى رسد....».(1)
در پاسخ باید گفت: حضرت زهرا (علیها السلام) بى جهت چنین وصیتى نکرده است، او به جهت مبارزه سیاسى با دستگاه حاکمو مطّلع کردن مردم از بى عدالتى آنان، دست به چنین وصیتى زده است. او با این عملش مى خواست مردم سوال کنند چرا دختر پیامبر(صلى الله علیه وآله) باید شبانه دفن شود؟ و اگر مردم از سرّ این وصیّت آگاه شوند پى به عدم مشروعیّت خلافتو بى عدالتى آنان خواهند برد. و نیز حضرت با این وصیت نخواست تا آنان با حضور خودشان به مردم چنین وانمود کنند که ما خلیفه به حقّ مسلمین هستیم و با اهل بیتپیامبر(صلى اللهعلیه وآله) مشکلى نداریم. هر سیاستمدارى مى فهمد که این وصیت چه تاثیر سویى بر دستگاه خلافتتا روز قیامتداشته است.
ثانیاً: نمازهر کس بر جنازه شخصى منشا خیر زاید نخواهد بود.
ثالثاً: حضرت زهرا (علیها السلام) مطابق آیهتطهیر و برخى از احادیث، معصومه بوده و از هر نوع اشتباه و خطا مصون است.
پیامبر(صلى اللهعلیه وآله) در شان او فرمود: «فاطمه بضعه منّی من اغضبها فقد اغضبنی»؛(2) ( فاطمه پاره تن من است، هر کس او را به غضب درآورد به طور حتم مرا به غضب درآورده است).
کسى که این گونه وصیت کرده به طور حتم از دستگاه خلافتو سردمداران آن غضبناک بوده است، در نتیجه آنان مورد غضب پیامبر(صلى اللهعلیه وآله) نیز قرار گرفته اند. این حدیث دلالت بر عصمتحضرت زهرا (علیها السلام) دارد؛ زیرا اگر حضرت در تمام امورش از آن جمله غضب کردن، معصوم نبود خداوند به طور مطلق در تمام موارد غضب کردن حضرت، غضب نمى نمود.
نتیجه این که: حضرت زهرا(علیها السلام) با این وصیّتش تا روز قیامتحجت را براى کسانى که براى حکومت خلیفه اول ارزشى قایلند، تمام کرد... .
رابعاً: ابن تیمیه در اصلوصیت و این که حضرت زهرا (علیها السلام) توسط حضرت على(علیه السلام) شبانه دفن شد شک دارد در حالى که مطابق نصوص معتبر نزد فریقین، هم وصیت به دفن شبانه و هم دفن حضرت شب هنگام از مسلّمات است.
بخارى به سندش از عایشهنقل کرده که گفت: فاطمه دختر پیامبر(صلى اللهعلیه وآله) کسى را به نزد ابوبکرفرستاد تا میراث خود از رسول خدا(صلى اللهعلیه وآله) از فىء مدینه و فدکو آنچه از خمسخیبر باقى مانده، بازخواهد... ابوبکراز دادن این اموال امتناع کرد. فاطمه بر ابوبکرغضب نمود و تا هنگام وفاتش با او سخن نگفت. بعد از پیامبر(صلى اللهعلیه وآله) شش ماه زنده بود. هنگامى که وفات نمود شوهرش على او را شبانه دفن کرد و ابوبکررا بر آن امر اعلان ننمود.(3)
مسلم نیز در ضمن قضیه غضب حضرت زهرا (علیها السلام) بر ابوبکرو وفات او مى گوید:« ... على(علیه السلام) خبروفات حضرت فاطمه(علیها السلام) را به ابوبکرنرسانید و خودش بر او نمازگزارد».(4)
یعقوبى نقل مى کند: «... فاطمه بر شوهرش على وصیت کرد تا او را غسلدهد... و شبانه به خاک بسپارد، و کسى به جز سلمانو ابوذرو بنابر نقلى عماردر تشییع جنازه او حاضر نشد».(5)
ابن ابى الحدید مى گوید: «خبر صحیح نزد ما این است که فاطمه (علیها السلام) از دنیا رحلت نمود؛ در حالى که بر ابوبکرو عمر غضبناک بود و لذا وصیت کرد تا این دو نفر (ابوبکر و عمر) بر جنازه او نمازنگزارند».(6).(7)
پی نوشت:

1. منهاج السنة، ج 4، ص 247 و 248.
2. صحیح بخارى، باب مناقب فاطمة (علیها السلام).
3. صحیح بخارى، ج 5، ص 177.
4. صحیح مسلم، ج 3، ص 1380، ح 1759.
5. تاریخ یعقوبى، ج 2، ص 115.
6. شرح ابن ابى الحدید، ج 6، ص 50.
7. گردآوری از کتاب:سلفی گری و پاسخ به شبهات، علی اصغر رضوانی، انتشارات مسجد مقدس جمکران، چاپ پنجم، ص 115.