نفوذ ترکان در حکومت بنی عباس
نفوذ ترکان در حکومت بنی عباس
سوال: نفوذ ترکان در حکومت بنی عباس تا چه حد بود؟
پاسخ: پس از قتل متوكل،
تركان بر امور كشور مسلط شدند و به جاى اينكه خليفه فرمانده آنان باشد، خليفه را
به زير فرمان خود در آوردند، به گونه اى كه اگر خليفه به خواسته ى آنان تن نمى
داد، نقشه بركنارى يا قتل او را مى كشيدند. داستانى كه ذيلاً ياد آور مى شويم
گواه اين معنا است:
روزى «معتز» گروهى
از همفكران و محرمان اسرار خود را در مجلسى گرد آورد سپس ستاره شناسى را احضار
كردند تا مدت خلافت وى را تعيين كند. در اين موقع ظريفى كه در مجلس بود، گفت: من
بيش از ستاره شناس، از مدت خلافت و عمر او آگاهم. آنگاه نظريه خود را چنين بيان
كرد: تا روزى كه تركان هوادار خليفه هستند و دوام حكومت او را بخواهند، او بر مسند
خلافت مستقر خواهد بود و روزى كه مورد خشم آنان قرار گيرد و علاقه آنان از او قطع
شود، آن روز پايان حكومت او خواهد بود!(1)
بر اثر نفوذ و تسلط
تركان در دربار خلافت، وضع به گونه اى بود كه خليفه يك مقام تشريفاتى بيش نبود و
رتق و فتق امور عملاً در دست تركان قرار داشت.
روزى گروهى از
تركان وارد قصر معتز شدند و او را كشان كشان به اتاقى بردند، آنگاه او را با چوب و
چماق كتك زده و پيراهنش را سوزاندند و او را در حياط قصر زير آفتاب نگه داشتند.
آفتاب آن روز به قدرى گرم بود كه زمين مانند تنور داغ بود و هيچ كس نمى توانست دو
پاى خود را بر روز زمين بگذارد و ناچار بود به اصطلاح پا به پا شود. در اين موقع
تركان او را از مقام خلافت خلع كردند و گروهى را بر اين خلع گوه گرفتند. سپس به
منظور قتل خليفه معزول تصميم گرفتند او را به يك نفر بسپارند تا در اثر گرسنگى و
تشنگى و شكنجه هاى فراوان به زندگى او خاتمه دهد. بدين گونه خليفه را در حالى كه
نيمه جانى در بدن داشت، در سردابى جا دادند و درب سرداب را با خشت و گچ مسدود
كردند و معتز به همان حالت، زنده به گور شد!(2)
پس از معتزّ، مهتدی
خلیفه شد که او نیز استقلالی در کارها نداشت و پیوسته بازیچه دست ترکان دربار
عباسی بود و به سرنوشتی همانند معتزّ گرفتار شد و پس از او نیز معتمد باز با اراده
همین ترکان به حکومت رسید.(3)
(1) . ابن طقطقا، الفخرى ، بيروت، دار صادر، 1386 ه". ق، ص 243.
(2) . ابن طقطقا، الفخرى ، بيروت، دار صادر، 1386 ه". ق، ص 243. - ابن اثير، الكامل فى التاريخ، بيروت، دار صادر، ج 7، ص 195 - .196 كيفيت كشته شدن معتز به گونههى ديگر نيز نقل شده است، ر.ك به: سيوطى ، تاريخ الخلفأ، الطبعه الثالثه، بغداد، مكتبه المثنى ، 1383 ه". ق، ص 360 - مسعودى ، مروج الذهب، بيروت، دار الأندلس، ج 4، ص 97.
(3) . گرد آوری از کتاب: سیره پیشوایان، مهدی پیشوائی، ص 617.
صفحه ی فیس بوکم :